ความเจ็บปวดหลังคลอด…

ความเจ็บปวดหลังคลอด…
เรื่องนี้เป็นเรื่องใหญ่ครับ เพราะนอกจากคุณแม่จะเจ็บปวดรวดร้าวขณะคลอดแล้ว ยังต้องมาเจออะไรอีกหลังคลอด
ความเจ็บปวดขณะคลอดบุตรก็ว่ากันว่า…เป็นอะไรที่…สุดๆ…แทบขาดใจกันไปเลย
ยังรู้สึกงงๆด้วยครับว่าคุณแม่ในบางประเทศ เช่น ญี่ปุ่นนี่…ไม่นิยมผ่าตัดหรือให้ยาแก้ปวดใดๆ ว่าเค้าทนได้ยังไง
แต่อย่างว่า…ความรักของแม่นั้นแสนยิ่งใหญ่ ความเจ็บปวดเพียงใดก็สู้ทนได้…เพื่อลูก

กลับมาเรื่องว่าหลังคลอดเจ็บปวดเรื่องอะไรนั้น ความเจ็บปวดที่คุณแม่ต้องเผชิญหลังคลอดก็มีอยู่สองอย่างครับ
อย่างแรกก็เป็นแผลที่คลอดครับ ถ้าคลอดธรรมชาติ หรือคลอดทางช่องคลอดเกือบทุกรายแพทย์หรือคุณพยาบาล(เค้าเรียกว่า “สูติกา”)ที่ทำคลอดจะตัดฝีเย็บ เพราะช่องคลอดขนาดค่อนข้างเล็ก เส้นผ่าศูนย์กลางของศีรษะเด็กอยู่ราวๆ 9-10 ซม. หากไม่ตัดช่องคลอดเพิ่ม…จะเกิดการฉีกขาดแบบไร้ทิศทางทำให้ยากเวลาเย็บซ่อม ยกเว้นในท้องหลังๆที่ช่องคลอดค่อนข้างยืดขยายมาก และเด็กตัวเล็กอาจจะช่วยคลอดโดยไม่ต้องตัดฝีเย็บได้

หลังคลอด…ก็จะเจ็บบริเวณฝีเย็บ เนื่องจากการตัดฝีเย็บเพิ่มแผลจะยาวราวๆ 3-4 ซม. แผลจึงไม่ได้ใหญ่มาก ก็ไม่ได้เจ็บแผลมากอะไรครับ อาการเจ็บจะเกิดร่วมกับอาการ “ตึง” แผล ทั้งนี้เวลาเนื้อเยื่อได้รับบาดเจ็บจะเกิดปฏิกิริยาอักเสบ ทำให้ “บวม แดง ร้อน” และปฏิกิริยาอักเสบนี้จะสูงสุดในวันที่ 2-3 หลังจากได้รับบาดเจ็บ ดังนั้นจะทำให้แผลตึงมากวันที่ 2-3 หลังคลอดครับ ทำให้เวลานอนหงายจะรู้สึกตึงแผลมากกว่า คุณแม่จะชอบนอนตะแคงครับ นั่งก็นั่งเอียงก้นเหมือนคนเป็นริดสีดวงทวารหน่อยๆครับ หลายรายคุณแม่บ่นว่า ตึงแผลฝีเย็บมากไม่อยากเข้าห้องน้ำถ่ายหนักเพราะกลัวแผลแยก…
ซึ่งไม่ต้อง ห่วงเลยครับ ทำกิจธุระประจำวันได้สบายมาก ดังนั้นวันที่ 3-4 แผลฝีเย็บก็เจ็บตึงน้อยลงไปมากแล้วครับ และเนื่องจากแผลอยู่บริเวณช่องคลอดต่อกับทวารหนัก(บริเวณนั้นเรียกว่า “ฝีเย็บ” ครับ)ทำให้ไม่มีปัญหาต่อการเคลื่อนไหวร่างกายครับ
(ไม่เหมือนแผลผ่าท้องคลอด ที่หน้าท้อง ซึ่งเวลาเกร็งกล้ามเนื้อหน้าท้องจะเจ็บครับ)
โดยสรุปอาการเจ็บแผลฝีเย็บหลังคลอดธรรมชาติจะเป็นไม่มาก จะตึง…เจ็บมากสุดวันที่ 2-3 หลังคลอดครับ แต่หลังคลอดสามารถเดินเหินได้ปกติ

ถ้าผ่าท้องคลอด…แผลที่หน้าท้องจะยาก ในราว 12-15 ซม.ครับ ขึ้นอยู่กับขนาดของเด็ก
และที่สำคัญ…ความชอบของแพทย์แต่ละท่าน(แต่ละคนลง แผลเล็กใหญ่ต่างกันครับ) ความจริงแล้วแผลแนวตรง(Vertical midline) จะเจ็บแผลน้อยกว่าแผลขวาง หรือที่คุณแม่ชอบเรียกว่าแนวบิกินนี่ครับ
แต่ปัจจุบันร้อยละร้อย ถ้าฝากพิเศษหรือคลอดในรพ.เอกชนหมอจะลงแผลขวางให้ครับ ขืนลงแผลแนวตรงมีหวังโดนสวดยับครับ แต่ถ้าเป็นในโรงเรียนแพทย์ที่เข้มงวด การลงแผลตรงดีกว่าเกือบทุกอย่าง(รวมถึงการเจ็บแผลหลังผ่าตัดน้อยกว่าด้วย) ยกเว้นเรื่องเดียวคือ…ความสวยงาม 555…เรื่องนี้ชนะทุกเรื่องอยู่แล้วฮะ
ดังนั้นในที่นี้ผมจะหมายถึงแผลผ่าตัดคลอดในแนวขวางเท่านั้นครับ แผลผ่าคลอดทางหน้าท้องจะเจ็บบริเวณมุมแผลทั้งสองข้าง เลยจากขอบแผลไปทางด้านบนๆเล็กน้อย ทำไมหรือ? ก็เพราะว่า…
บริเวณนั้นเป็นรอยเย็บชั้นที่สำคัญในการเย็บของผนังหน้าท้อง ครับ คือเป็นมุมแผลเวลาที่เย็บชั้นเยื่อหุ้มกล้ามเนื้อหน้าท้อง อันเป็นชั้นที่สำคัญที่สุดของผนังหน้าท้องครับ และเนื่องจากเป็นส่วนของกล้ามเนื้อ…ดังนั้นเวลาที่ต้องเกร็งกล้ามเนื้อ หน้าท้อง เช่น ยกของ ลุกขึ้น นั่งหรือนอนลง หรือแม้แต่เวลาเดิน เราทั้งหลายจะต้องใช้กล้ามเนื้อหน้าท้องด้วย จะทำให้เจ็บแปล๊บๆตรงมุมแผลบริเวณนี้ครับ คำถามที่สำคัญคืออาการเจ็บจะเป็นมากหรือนานแค่ไหนนี่ เป็นเรื่องส่วนบุคคลจริงๆครับ คือบางคนบอกว่าภายในสัปดาห์หนึ่งก็หาย บางรายก็บอกว่าเจ็บไปตลอด ที่แน่ๆคือมันจะค่อยๆน้อยลงไปเรื่อยๆ ยกเว้นวันไหนไปเกร็งกล้ามเนื้อหน้าท้องมากๆก็จะแปล๊บเยอะขึ้นมาทีนึง คุณแม่จะนึกว่าแผลอักเสบซึ่งไม่ใช่ดอกครับ เกิดจากการไปดึงรั้งบริเวณมุมแผลครับ ไม่มีอันตรายแต่อย่างใด

อาการเจ็บแผลฝีเย็บ หรือแผลผ่าตัดหน้าท้องสามารถลดอาการลงได้ด้วยยาแก้ปวดต่างๆครับ
ส่วนอาการเจ็บปวดหลังคลอดอย่างที่สองนี่ เป็นอาการปวดมดลูกครับ ฝาหรั่งเค้าเรียกว่า “After pain” เกิดจากมดลูกหดรัดตัวครับ ทำให้มีอาการเหมือนปวดท้องเวลามีประจำเดือน คือปวดหน่วงๆ อย่าล้อเล่นนะครับ บางรายที่ Sensitive ต่อความเจ็บปวดนี่ทนไม่ไหวเลยครับ อ้อ…เวลาปวดจะปวดบริเวณท้องน้อยด้านขวาครับ เพราะมดลูกชอบเอียงขวา(เป็นพวกรักประชาธิปไตยครับ 555) แล้วก็เวลาที่มดลูกหดรัดตัวจะเกิดมาตอนที่ลูกดูดนม ดังนั้นคุณแม่จะบ่นว่าปวดมากเวลาให้นมบุตรครับ และเวลาที่มดลูกหดรัดตัว จะทำให้มีเลือดออกทางช่องคลอดเป็นน้ำคาวปลาครับ คุณแม่จะสังเกตว่าตอนปวดมดลูกนี่น้ำคาวปลาออกมากขึ้น เจ็บไปนานเท่าไหร่…? ปกติมดลูกจะเข้าอู่คือหดเล็กลงมาจนเกือบปกติก็ราวๆ 2 สัปดาห์หลังคลอดครับ ดังนั้นพอเลยสัปดาห์เศษๆส่วนใหญ่ก็จะดีขึ้นแล้วครับ น่าเสียดายตรงที่ว่า อาการปวดมดลูกหลังคลอดมักจะไม่ดีขึ้นเท่าใดนักจากยาแก้ปวด แต่ส่วนใหญ่ก็พอทนได้ครับ

ดังที่กล่าวข้างต้นแล้วครับ ว่าคุณแม่สู้อุตส่าห์อุ้มท้อง ฝ่าฟันความเจ็บปวดขณะคลอดมาได้ ยังต้องมาเจออีกหลังคลอด คุณแม่ทั้งหลายจึงต่างพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า…เมื่อมีลูกด้วยตัวเองแล้ว จึงเข้าใจความรักที่แม่ของตัวเองมีอย่างแท้จริง หวังเป็นอย่างยิ่งว่า คุณพ่อและคนรอบข้างจะเข้าใจในความยากลำบากและอย่างน้อยก็เป็นกำลังใจ หรือช่วยเหลือเลี้ยงดูลูกที่เกิดมามากกว่าเดิมนะครับ
และ อันที่จริงอยากจะบอกว่า ถ้าไม่จำเป็น…คลอดธรรมชาติเจ็บหลังคลอดน้อยกว่าเยอะครับ แต่ถ้ามีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ก็อีกเรื่องหนึ่งนะครับ สำหรับข้อมูลเรื่องข้อดี…ข้อเสียของการผ่าท้องคลอดนี่ ลองไปหาอ่านได้ตามนี้ครับ
http://www.bloggang.com/viewdiary.php?id=naughtydoc&group=2

ที่มา : http://www.bloggang.com/viewdiary.php?id=naughtydoc&month=12-2008&date=28&group=2&gblog=2

Recent Entries

Leave a Reply